Ο Λόφος των Ονείρων του Άρθουρ Μάχεν (1863-1947), είναι ένα από τα ωραιότερα βιβλία που έχω διαβάσει στην ζωή μου.
Είναι ίσως το αρχετυπικό έργο για Ονειροπόλους: η εξαίσια, ψυχεδελική και μυστικιστική, και σπαραξικάρδια καταγραφή της περιπέτειας ενός Ονειροπόλου στην απόδραση του από τον κόσμο της καθημερινής πραγματικότητας, στην προσέγγιση του σε έναν άλλον παράλληλο κόσμο, μέσα από την εξερεύνηση μιας φύσης που συνορεύει με το εξωκοσμικό και το αλλοχρονικό.
Αυτό, αναπόφευκτα, σημαίνει μία μεγάλη πνευματική υπέρβαση αλλά και μία μεγάλη πνευματική απομόνωση, μία τολμηρή αντιπαράθεση με την κοινωνία, αξιοσημείωτες μεταφυσικές εμπειρίες, θαύματα, τρόμους, παράξενες εξερευνήσεις, και το ξεκλείδωμα μεγάλων μυστικών της φύσης της πραγματικότητας και της συνείδησης.
Ο ίδιος ο Μάχεν έχει γράψει για τον Λόφο των Ονείρων του:

«Ο ήρωας μου, ο Λούσιαν, είναι ένας Ροβινσώνας Κρούσος της ψυχής. Σχεδόν πάντα η ιστορία είναι η ίδια: η ιστορία ενός ανθρώπου που δεν είναι μόνος επειδή βρίσκεται σε ένα έρημο νησί, αλλά είναι μόνος ανάμεσα σε εκατομμύρια ανθρώπους εξαιτίας της δικής του πνευματικής απομόνωσης. Η μοναξιά του οφείλεται στο τεράστιο πνευματικό χάσμα που υπάρχει ανάμεσα σ’ αυτόν και σε όλους εκείνους που συναντάει…»

.

Ο Άρθουρ Μάχεν, επίσης, είναι ίσως ο αρχετυπικός συγγραφέας του Φανταστικού, του Παράξενου και του Υπερφυσικού. Βρίσκεται στο κέντρο της επιρροής προς τους μεγαλύτερους συγγραφείς του Φανταστικού, (μία γραμμή που ξεκινάει από τον Edgar Allan Poe, τον Robert Louis Stevenson, και τους Ρομαντικούς, και φτάνει μέχρις σ’ αυτόν και συνεχίζει), διότι είναι η βασική επιρροή του H. P. Lovecraft, του Algernon Blackwood, του William Hope Hodgson, του Robert W. Chambers, του Clark Ashton Smith, του M. P. Shiel, κ.ά..
Το έργο του Μάχεν είναι μοναδικό στην ιστορία της λογοτεχνίας, όχι μόνο για την υπερβατική παραξενιά του, αλλά για την αφοσίωση του προς το θαυμαστό, σε μια προσπάθεια να υφάνει μεγάλα μυστικά στις σελίδες του, με μια αγωνία για την περιγραφή του μαγικού και του υπερβατικού, μία συνεχή προσέγγιση στο αληθινό μυστήριο. Με μία εκλεπτυσμένη γραφή, λόγια, μελετημένη, συχνά εντελώς εκκεντρική, απρόσμενη, αλλά ζεστή, εκ καρδίας, σοφή, συμπονετική, τρομακτική ή μαγευτική, προκλητική.

.

Ήταν σαφώς ένας μυστικιστικής. Όχι απλά ένας λάτρης του μυστικισμού, αλλά ένας μεγάλος μυστικιστής συγγραφέας.
Η γραφή του Άρθουρ Μάχεν είναι πολύ πυκνή και συμβολική για να ανοίξει τα μυστικά της τόσο εύκολα στον αναγνώστη αν δεν προσπαθήσει να τα ξεκλειδώσει – και το έργο του δεν συμβάδιζε με τις Avant-garde και Μοντερνιστικές επαναστάσεις που κυριαρχούσαν στην περίοδο στην οποία ήταν ενεργός, ήταν ένας από εκείνους τους συγγραφείς που αποτύγχαναν να συμμετέχουν στον λογοτεχνικό κανόνα. Αντ’ αυτού, είναι μία cult φιγούρα, πολυαγαπημένη από έναν σκληρό πυρήνα αναγνωστών που βρήκαν τον δρόμο τους προς το έργο του και απέμειναν μαγεμένοι από αυτό.
Έτσι, η κληρονομιά του και η επιρροή του είναι τόσο απόκρυφη όσο η λογοτεχνία του, υπέροχα εκλεκτική, αξέχαστη και αξιομνημόνευτη αν έλθεις σε επαφή μαζί της. Είναι μια μοναχική απόλαυση, μια θαυμαστή απόδραση από την απογοητευτική πραγματικότητα, μία λόγια μα και τόσο δυναμική ονειροπόληση που ίσως να συνιστά μία πνευματική αδελφότητα.

.

Διαβάζοντας (ξανά και ξανά μέσα στα χρόνια) το έργο του Άρθουρ Μάχεν, ενός από τους μεγαλύτερους δασκάλους μας, συχνά μού έρχεται στον νού εκείνη η δήλωσή του:

«Δεν μπορούσα να πιστέψω πως θα ήταν ποτέ δυνατόν να συμβούν τόσο περίεργα γεγονότα στην πραγματική καθημερινή ζωή, ή έστω πως υπήρχαν καν δυνατότητες να δημιουργηθούν. Αλλά, από τότε και μέχρι πρόσφατα, έζησα τέτοιες παράξενες εμπειρίες στην ζωή μου, που μ’ έκαναν να αλλάξω τελείως γνώμη πάνω σε αυτό το θέμα. Από τότε και μετά, πείστηκα πως δεν υπάρχει τίποτε που να μην μπορεί να γίνει πάνω σ’ αυτήν την Γη… Νομίζω πως ζούμε σ’ έναν κόσμο που περιβάλλεται από μεγάλο μυστήριο, και καθημερινά γίνονται πράγματα θαυμαστά…»

.

Ο Άρθουρ Μάχεν συνέγραψε τα μεγαλύτερα αριστουργήματα του ζώντας στο Λονδίνο σε άθλιες συνθήκες απόλυτης φτώχειας, μοναξιάς, και μιας μεγάλης αντιπαράθεσης με τα κοινωνικά αστικά πρότυπα της εποχής του. Είχε μπροστά του μονάχα τους ελπιδοφόρους στόχους ενός συγγραφέα, και όχι τον στόχο μίας επιτυχημένης κοινωνικής ζωής.
Σύμφωνα με τον λογοτεχνικό του εαυτό, τον Lucian Taylor, που είναι ο ήρωας του βιβλίου του Ο Λόφος των Ονείρων, ο στόχος ήταν πάντα αυτός:

«Να κερδίσω το μυστικό των λέξεων, να φτιάξω μία φράση που να μουρμουρίζει για το καλοκαίρι και για την μέλισσα, να επικαλεστώ τον άνεμο μέσα σε μία πρόταση, να στοιχειώσω την μυρωδιά της νύχτας στην ροή και στην αρμονία μίας γραμμής. Κι αν αυτό δεν ήταν εφικτό, θα ήταν καλύτερο, σκέφτηκε, να αποτύχω επιχειρώντας τόσο εξαίσια πράγματα, παρά να επιτύχω το συμβατικό απαράδεκτο…»

.

.

Αν ενδιαφέρεσαι τόσο πολύ γι’ αυτόν εδώ τον κόσμο, κάνεις τα πάντα για να κερδίσεις από αυτόν, και να αποκτησεις μία περίοπτη θέση σε αυτόν. Είναι πολύ σπάνιο για έναν άνθρωπο να ενδιαφέρεται για άλλους κόσμους, να προσπαθεί να τους νιώσει, να αποκτήσει μία συνδιαλλαγή μαζί τους, να τους εξερευνήσει, πόσο μάλλον να καταγράψει τα πάντα γι’ αυτούς. Ο Μάχεν τελικά ήταν πάντα ακριβώς αυτό, ένας καταγραφέας άλλων αδιόρατων κόσμων.
Έγραφε στο πρώτο μέρος της αυτοβιογραφίας του, The London Adventure:

«Διότι όλοι μας, είναι αλήθεια αυτό, ζούμε σε έναν παραισθητικό κόσμο, αλλά υπάρχουν κι άλλες σφαίρες εξαπάτησης της αντίληψης, πέρα από την δική μας, και μιας διαφορετικής τάξης, στην οποία μόνο πολύ σπάνια διεισδύουμε…»

Αυτό το concept, ενός άλλου κόσμου που ασταμάτητα πιέζει το συνοριακό φράγμα που τον χωρίζει από την αντιληπτή μας πραγματικότητα, και τελικά δημιουργεί διαρροές από εκεί προς τα εδώ, εμπλέκοντας τολμηρούς ή ονειροπόλους ανθρώπους σε παράξενες περιπέτειες – είναι η βασική πρόταση σχεδόν όλων των έργων του Άρθουρ Μάχεν. Μία παράξενη και καταπληκτική λογοτεχνία με ήρωες που βρίσκονται ανάμεσα σε δύο κόσμους.
Το επιστέγασμα αυτής της ιδέας που συνεχώς προσπαθεί να προσεγγίσει αποκαλυπτικά ο Μάχεν, το ζενίθ της, νομίζω ότι είναι Ο Λόφος των Ονείρων.

.

Επειδή ο Άρθουρ Μάχεν ήταν ένας πολύ λόγιος τύπος, και αξιοπερίεργα ρομαντικός και εκκεντρικός, μεταφυσικός και εστιασμένος στην μυστική παράδοση και στον μαγικό ρεαλισμό, αναπόφευκτα απευθυνόταν στους ομοίους του, στα συγγενικά πνεύματα. Δηλαδή σε ένα όχι πολύ μεγάλο αναγνωστικό κοινό, κι αυτό τελικά στοίχισε πολύ στην υστεροφημία του υπέροχου έργου του και στην περιορισμένη διάδοσή του.
Προς το τέλος της ζωής του, ο Μάχεν είχε γράψει σε μία επιστολή του προς τον William F. Gekle και τον Philip van Doren Stern:

«Αμφισβητώ αυτό που υποστηρίζετε για την άδικη παραμέληση που έχει υποστεί το έργο μου, ότι οφείλεται σε λάθη των εκδοτών ή του κοινού. Η πραγματική αιτία γι’ αυτό, πιστεύω, είναι το γεγονός ότι πάντοτε ενδιαφερόμουν ως συγγραφέας για μία ποικιλία θεμάτων που ενδιέφεραν μονάχα λίγους ανθρώπους. Αυτό είναι ένα ζήτημα ατομικής ιδιοσυγκρασίας: είναι αθεράπευτο…»

Αντίστοιχα, ο κριτικός της Φανταστικής Λογοτεχνίας, S. T. Joshi έχει σημειώσει:

«Υποψιάζομαι ότι ο Μάχεν επιθυμούσε να διαβάζεται μονάχα από μια μικρή ομάδα συμπαθητικών ακολούθων. Αυτό όντως συμβαίνει κατά περιόδους με το έργο του, αλλά, στην πάροδο του χρόνου, νεότεροι αναγνώστες το ανακαλύπτουν ξανά, και ξανά, και δεν νομίζω ότι έχει φύγει ποτέ από εκείνο το λαμπερό επίκεντρο της λογοτεχνίας που θα συνεχίσει να επηρρεάζει το Φανταστικό, είτε με υπόγειες είτε με φανερές συνδετικές οδούς…»

.Ο Λόφος των Ονείρων του Άρθουρ Μάχεν, είναι ένα μοναδικό λογοτεχνικό αριστούργημα του Φανταστικού. (Από αξιόλογους κριτικούς έχει ειπωθεί ότι είναι το πιο όμορφο βιβλίο που έχει γραφτεί στην Αγγλική γλώσσα). Είναι ένα αληθινά σπάνιο έργο.
Όπως είπα, είναι ένα από τα ωραιότερα βιβλία που έχω διαβάσει στην ζωή μου.
Το εκστατικό, εξαίσιο και συγκλονιστικό αυτό έργο είναι η κραυγή απελπισίας ενός ονειροπόλου ενάντια στην απαίσια κοινωνία που ζούμε, είναι ένα κάλεσμα στο όνειρο, μια αλχημική μεταστοιχείωση της μολύβδινης καθημερινής πραγματικότητας σε χρυσάφι της φαντασίας.
Ένα γοητευτικό και συνάμα τρομακτικό ταξίδι μέσα στην άβυσσο της ανθρώπινης ψυχής και σε τόπους μαγεμένους, από έναν συγγραφέα που πασχίζει να διηγηθεί το ανεκδιήγητο. Ένας ύμνος προς την ανθρώπινη φαντασία, μια περιπέτεια απόδρασης και το σχίσιμο του πέπλου των μυστικών.
Είναι η αρχετυπική ιστορία όλων των ονειροπόλων, που βρέθηκαν ως ξένοι σε έναν ξένο γι’ αυτούς κόσμο, και αναζήτησαν την χαμένη τους πατρίδα, κατακλυσμένοι από την έμπνευση, την θλίψη και τα οράματα, σε μία ύστατη εξερεύνηση της φύσης ενός μυστικού παράλληλου κόσμου.
Νομίζω πως το έργο αυτό αποτελεί την πεμπτουσία της λογοτεχνίας του Φανταστικού…

.

Χαιρετίζω την νέα πολυτελή έκδοσή του από το Αόρατο Κολλέγιο, που διασώζει το ομορφότερο βιβλίο του Άρθουρ Μάχεν, στην Ελληνική γλώσσα, και στις καρδιές των ονειροπόλων νέων αναγνωστών του.

.

Παντελής Γιαννουλάκης